Hoogseizoen voor tekenbeten, bescherm jezelf!

 28/07/20

Nieuws

 Biologische agentia

Tekenbeten en de ziekte van Lyme krijgen de laatste jaren veel aandacht in de media. Dit is niet onterecht. De kleine diertjes houden menig jeugdleider, bouwvakker of groenarbeider bezig.

DE TEEK

Teken lijken op platte bruinzwartje spinnetjes. Ze behoren tot de mijtenfamilie en zijn 1 à 4 mm groot. De ziekte van Lyme of Borreliose is een infectieziekte die op de mens wordt overgedragen door de beet van een teek die geïnfecteerd is met de bacterie Borrelia burgdorferi. Dit gebeurt via speeksel in de bloedbaan.

HABITAT

Teken gedijen goed een vochtige omgeving met veel schaduw, lage begroeiing (bladerentapijt, weiland, duinen, hoge grassen, varenplanten, struikgewas,…) en bosrijke gebieden met plantengroei en vele gastheren (wild, knaagdieren, schapen,…). In België loop je het grootste besmettingsgevaar in de geografische band van de Kempen, de Oostkantons, het Zoniënwoud tot de Ardennen.

Teken worden actief bij warm en vochtig weer vanaf 10 °C tussen maart tot oktober. Ze kunnen niet springen, vliegen of verder dan 1m lopen, maar reageren op voorbijgangers. Via een laaghangende tak, na het aanraken van een struik of lang gras lopen ze over.

DE TEKENBEET

Eenmaal aangehaakt op het lichaam van de gastheer, mens of dier, kruipen ze onder de vacht (dieren) of naar warme huidplooien onder de kledij (mensen). De teek boort zijn snuit vrijwel pijnloos in de huid en bijt zich vast. Naargelang ze meer bloed zuigt, wordt de teek dikker en neemt ze een meer bolvormige vorm aan.

HET ZIEKTEPATROON

De ziekte van Lyme kent een gefaseerd verloop en kan ingedeeld worden in drie grote stadia. Een vroeg stadium kan ook vrijwel symptoomloos of aspecifiek verlopen waardoor men niet altijd denkt aan deze ziekte.

Lokale huidinfectie (2 tot 30 dagen na de beet):

Rond de tekenbeet ontstaat een ‘Erythema Migrans’ of ring, die kan uitbreiden van 5 tot 40 cm diameter, terwijl de kern lichter wordt. De huidreactie verdwijnt vanzelf na een paar dagen. Dit gebeurt slechts in 50%. Geen ring betekent niet dat er geen besmetting plaatsvond. De symptomen zijn griepachtig en luidt het tweede stadium in. Een eenvoudige antibioticakuur volstaat.

Acute Lyme (enkele weken tot maanden):

De bacterie komt een aantal uur na de tekenbeet tijdelijk in de bloedbaan terecht. De duur is afhankelijk van het immuunsysteem. Ze verspreiden zich snel naar het zenuwstelsel (pijnklachten tot verlamming), gewrichten (artritis), botten, hartritmestoornissen, dubbel zicht, meningitis, flauwvallen,… Bij de mensen waar dit niet het geval is kunnen er griepachtige klachten plaatsvinden waaronder hoofdpijn, stijve nek, koorts, spierpijn, vermoeidheid.

Late Lyme (enkele weken, maanden tot jaren):

De ziekte van Lyme is een multisysteemaandoening geworden, waarbij verschillende organen en lichaamsdelen aangetast worden. Er ontstaan chronische gewrichtsklachten (pijn en zwelling knie), huidaandoeningen (armen en/of benen), hartklachten of neurologische storingen. Dit laatste is uitzonderlijk. Afhankelijk van de symptomen is volledig herstel in dit stadium niet altijd mogelijk.

Ondanks bovenvermeld ziektepatroon geeft Sciensano 4 redenen om kalm te blijven:

  • Niet elke beet is besmettelijk.
  • Een geïnfecteerde teek draagt de bacterie niet per se over.
  • Iemand die besmet wordt met de bacterie zal niet per se ziek worden.

De ziekte van Lyme kan efficiënt worden behandeld met antibiotica als de diagnose tijdig wordt gesteld. Als u in een tekenrijke omgeving aan het werk bent geweest controleer dan altijd uw lichaam op teken, vooral op de warme en vochtige plekjes. Een spiegel is hierbij een handig hulpmiddel.

Als de teek binnen 12 tot 24 uur verwijderd wordt is de kans op besmetting klein. Merk je symptomen op, zoals de rode vlek of griepachtige symptomen, binnen de maand na een tekenbeet, raadpleeg dan zeker je huisarts. Neem alleszins nooit op eigen houtje antibiotica.

BEROEPSZIEKTE

De ziekte van Lyme vormt voornamelijk een risico voor mensen die in de natuur werken: groenarbeiders, jachtopzieners, boswachters, militaire, buitenwerkers,… Het is een erkende beroepsziekte bij Fedris, het federaal agentschap voor beroepsziektes. Voor ambtenaren, geldt een aangepaste regeling via de administratieve gezondheidsdienst van het ministerie van Volksgezondheid.

HOE EEN TEEK VEILIG VERWIJDEREN

  • Gebruik geen alcohol, jodium, olie of andere middelen voordat je de teek verwijdert. Dit irriteert de teek, waarbij extra speeksel wordt ontwikkeld of de maaginhoud wordt uitgebraakt in je bloed. Dit verhoogt de kans op besmetting.
  • Trek de teek er in één beweging uit met een tekenpincet of een puntig voorwerp.
  • Hou de huid rond de teek zo veel mogelijk gespannen, waarbij een ‘heuveltje’ ontstaat.
  • Plaats de pincet over de kop van de teek, zo dicht mogelijk tegen de huid.
  • Trek voorzichtig recht naar boven of schep omhoog (opwaartse beweging). Hou een constante kracht aan tot de teek loslaat. Draai niet aan de teek tijdens het verwijderen. Knijp de teek niet plat.
  • Ontsmet het wondje nadat de teek is verwijderd, met 70% alcohol of jodium of zalf.

Noteer de datum en de plaats op het lichaam van de tekenbeet, om bij laattijdige klachten hiernaar te verwijzen. Zit de teek waarschijnlijk al meer dan 24 uur vast, overleg dan met je huisarts.

Draag best de juiste kleding: gesloten en huidbedekkend. Was kledij met teken minimaal 30 minuten op 60°C of stop de kleding nat in de droogtrommel. Dan gaan teken dood.

INNI Redactie

Bron figuren: Sciensano

Hoogseizoen voor tekenbeten, bescherm jezelf!

Uw browser wordt niet ondersteund. Update uw browser voor meer veiligheid, snelheid en om deze site optimaal te kunnen gebruiken.