‘Vaccine hesitancy’ bij toekomstige COVID-19 vaccinatie?

 11/08/20

Nieuws

 COVID-19

De aanpak van de huidige COVID-19 pandemie is vrij drastisch te noemen: quarantaine, zelfisolatie, lockdown, avondklok in Antwerpen, mondmaskerplicht, weren van dagjestoeristen, mondmaskerplicht,…

Naast het stellen van het juiste gedrag vormt het ontwikkelen van een vaccin de veelbelovende strategie om de pandemie in te dijken. Het behoort tot de primaire preventie. De meest gunstige prognose van bedrijven en overheden spreken van najaar 2020 of begin 2021. Is dit realistisch? Het op de markt brengen van het vaccin zal volgens velen allicht pas voor binnen 12 tot 18 maanden zijn. De Belgische Hoge Gezondheidsraad (HGR) heeft al in juli 2020 een gefaseerde vaccinatiestrategie uitgewerkt voor COVID-19. Hierin wordt bepaald wie het eerst in aanmerking zal komen.

De beschikbaarheid van een vaccin staat niet gelijk aan vaccinatie of zich willen laten vaccineren! Toen in 2009 het vaccin tegen influenza A/H1N1 (‘Mexicaanse griep’) bestond, lieten minder mensen dan verwacht zich vaccineren (0,4 tot 59% in 22 landen). Bij dergelijke vaccinatiegraad spreekt men van een “pandamic public health paradox”.[1]

De ‘vaccine hesitancy’ speelde hierbij een belangrijke rol. M.a.w. de terughoudendheid of weigering om zich te laten vaccineren. “Dit verschilt van vaccin tot vaccin, het gezondheidssysteem, de beschikbaarheid en toegankelijkheid tot het vaccin. Determinanten zijn emotionele, geografische, socio-culturele, politieke en cognitieve factoren.”[2] Waardes als puurheid, vrijheid en anti-autoriteit hebben ook hun belang.

Dit kan contraproductief werken, want vaccins zijn pas doeltreffend als voldoende mensen gevaccineerd worden. Een voldoende hoge vaccinatiegraad zorgt voor groepsimmuniteit, dat is een soort buffer tegen de verspreiding van vaccineerbare infecties in de samenleving. Dit zou voor Covid-19 minimaal 74% moeten bedragen om bij een Europese R0 van 3,87 de drempelwaarde van groepsimmuniteit (formule: HIT= 1 – 1/R0) te bereiken.

Welke motieven spelen een rol bij weigerachtig gedrag voor het vaccin van COVID-19?

  • Onvoldoende kennis over de verschillende methodieken / bedrijven die een vaccin maken.
  • Perceptie dat het vaccin ‘te snel’ op de markt wordt gebracht, zonder voldoende wetenschappelijk onderzoek over veiligheid en betrouwbaarheid, in het bijzonder voor kwetsbare groepen (multiple sclerose patiënten, zwangere vrouwen, allergische personen enz.).
  • Het lobbyen van de anti-vaccinatie beweging. Complottheorieën en misinformatie tieren welig op sociale media.

“Volgens Neumann-Böhme e.a. die de bereidheid tot vaccinatie in zeven Europese landen nagingen (7662 respondenten), moet er vooral ingezet worden op de groep die nog niet weten of ze zich gaan laten vaccineren. Verder vonden ze dat vrouwen en personen jonger dan 55 jaar ook tot deze doelgroep moeten behoren.”[3] .

Er worden kosten noch moeite gespaard om zo snel mogelijk een vaccin tegen COVID-19 te ontwikkelen. Daarnaast moet er al nagedacht worden over een vaccinatieprogramma. Want onder andere slechte risicocommunicatie, misinformatie en wantrouwen ten aanzien van vaccins, kunnen wel eens roet in het eten gaan gooien en er dus voor zorgen dat er geen groepsimmuniteit zal optreden.

Ook de “klassieke” jaarlijkse griepvaccinatie zal anno 2020 verplicht anders verlopen en valt onder het toezicht van het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten. In het advies 9581 wordt vastgelegd wie voorrang krijgt medio september tot medio november 2020. Vb. personeel uit de gezondheidssector, 50-plussers, longaandoeningen, immuniteitsstoornissen,… Vanaf half november 2020 zal de vaccinatie uitgebreid worden naar iedereen.

Dr. Wim Van Hooste, Arbeidsarts

[1] Reintjes R, Das E, Klemm C, et al. “Pandemic public health paradox”: time series analysis of the 2009/2010 influenza A/H1N1 epidemiology, media attention, risk perception and public reaction in 5 European countries. PLoS ONE 2016.

[2] MacDonald NE, SAGE Working Group on Vaccine Hesitancy. Vaccine hesitancy: definition, scope and determinants. Vaccine 2015; 33.

[3] Neumann-Böhme S, Elsem Varghese N, Megget K. Even covid-19 can’t kill the anti-vaccination movement. Br Med J 2020

‘Vaccine hesitancy’ bij toekomstige COVID-19 vaccinatie?

Uw browser wordt niet ondersteund. Update uw browser voor meer veiligheid, snelheid en om deze site optimaal te kunnen gebruiken.